Wyjaśnienie licencjonowania Microsoft SQL Server

Kluczowe rozwiązania w zarządzaniu danymi produktowymi – takie jak SOLIDWORKS PDM, SOLIDWORKS Manage oraz SOLIDWORKS Electrical – polegają na wydajnym i bezpiecznym dostępie do baz danych, które są hostowane przy pomocy oprogramowania Microsoft SQL Server.

W przypadku SOLIDWORKS Electrical czy PDM Standard domyślnym wyborem instalacyjnym jest program SQL Server Express, dla profesjonalnych wdrożeń PDM Professional i Manage oprogramowanie Microsoft SQL Server Standard, który wymaga osobnego licencjonowania. Jako przedsiębiorstwo, Twoja firma jest odpowiedzialna za posiadanie i utrzymanie odpowiedniej licencji – zarówno na konkretne wydanie i edycję oprogramowania Microsoft SQL Server, jak i na środowisko, w którym jest ono instalowane. W zależności od skali, konfiguracji serwerowej i specyficznych wymagań, zapewnienie zgodności z przepisami i optymalne licencjonowanie SQL może być procesem złożonym.

Zdajemy sobie sprawę, że w środowisku inżynierskim, samo słowo „serwer” w kontekście skomplikowanych zagadnień prawno-licencyjnych bywa źródłem niepokoju i frustracji. Dlatego w tym artykule zajmiemy się najczęstszymi problemami i obawami związanymi z licencjonowaniem MS SQL.

Czy muszę kupić licencję Microsoft SQL Server, aby móc korzystać z oprogramowania SOLIDWORKS PDM Standard?

Odpowiedź jest jednoznaczna: Nie.

SOLIDWORKS PDM Standard jest zaprojektowany do współpracy wyłącznie z darmową edycją Microsoft SQL Server Express. W związku z tym:

• Bazy danych PDM Standard nie mogą być hostowane w żadnej innej, komercyjnej edycji MS SQL Server.

• SQL Server Express jest bezpłatny do użytku komercyjnego, co eliminuje koszt zakupu licencji serwerowej.

Jako serwer klasy podstawowej, edycja Express niesie jednak ze sobą krytyczne ograniczenia wydajnościowe i pojemnościowe, które należy wziąć pod uwagę przy planowaniu skalowalności i wzrostu Twojej firmy:

• Procesor: Możliwość użycia tylko jednego procesora (maksymalnie 4 rdzenie) na instancję.

• Pamięć RAM: Ograniczenie do 1 GB pamięci na instancję.

• Rozmiar bazy danych: Maksymalny rozmiar pliku bazy danych to 10 GB.

Ograniczenia te zwykle nie wpływają na funkcjonalność PDM Standard. Mogą jednak znacząco obniżać wydajność przy większej liczbie użytkowników lub planowanej integracji z systemami ERP. W takich przypadkach migracja do komercyjnej edycji SQL Server staje się nieunikniona.

Przeczytaj również – Jaką wersję SQL Server wybrać do SOLIDWORKS PDM? Express vs Standard

Jaka wersja i edycja oprogramowania Microsoft SQL Server powinna hostować bazy danych SOLIDWORKS PDM Professional?

Aby zapewnić bezpieczeństwo prawne i stabilność działania, należy zawsze sprawdzać aktualne wymagania systemowe w witrynie internetowej SOLIDWORKS lub na naszej stronie. SOLIDWORKS PDM Professional i SOLIDWORKS Manage są oficjalnie obsługiwane przez dwie główne edycje komercyjne MS SQL Server, co pozwala na dopasowanie ich do wymagań dotyczących funkcji, wydajności i budżetu:

• SQL Standard Edition:

  • Zapewnia pełen zakres funkcji baz danych dla aplikacji średniej klasy.

  • Jest to najpopularniejsza platforma do hostowania oprogramowania PDM Professional.

  • Oferuje optymalny balans między ceną a funkcjonalnością dla większości przedsiębiorstw MSP i mid-market.

• SQL Enterprise Edition:

  • Idealna dla aplikacji wymagających krytycznej wydajności, bezpieczeństwa i wysokiej dostępności.

  • Jest to jedyna wersja obsługująca kluczowe funkcje, takie jak replikacja bazy danych w ramach PDM Professional, co jest niezbędne w środowiskach o wysokim znaczeniu.

Dlaczego nie używać SQL Express w środowisku produkcyjnym PDM Professional?

UWAGA: Istnieje ryzyko związane z brakiem certyfikacji.

Chociaż technicznie program Microsoft SQL Server Express może współpracować z PDM Professional, my nie zalecamy jego używania do hostowania przechowalni w środowisku produkcyjnym. Powód jest prosty: SQL Express nie został przetestowany ani certyfikowany przez firmę SOLIDWORKS do użytku z PDM Professional.

Użycie nieobsługiwanej konfiguracji dla tak krytycznego narzędzia jak PDM generuje następujące ryzyka:

• Ograniczenia zasobów: Limity edycji Express (1 GB RAM, 4 rdzenie, 10 GB bazy danych) mogą drastycznie obniżyć wydajność PDM Professional, szczególnie przy obsłudze dużych danych projektowych.

• Wysokie ryzyko: Brak wsparcia producenta oraz nieodłączne ryzyko związane z używaniem nieobsługiwanej konfiguracji sprawiają, że SQL Express jest ryzykownym wyborem w środowisku produkcyjnym PDM Professional lub SOLIDWORKS Manage. Należy go ograniczyć wyłącznie do środowisk testowych lub przechowalni szkoleniowych.

Decydując się na inwestycję w PDM Professional, warto maksymalizować efektywność zespołu i minimalizować błędy. Wymaga to stabilnej i w pełni wspieranej infrastruktury bazy danych.

Licencjonowanie serwera SQL

Firma Microsoft udostępnia różne opcje licencjonowania programu SQL Server, aby dopasować je do typowych sposobów zakupu oprogramowania i aplikacji przez klientów.

Model Serwer + CAL pozwala przypisywać licencje konkretnym użytkownikom lub urządzeniom – w zależności od tego, która liczba jest niższa. Rozwiązanie to zapewnia ekonomiczny dostęp do kolejnych wdrożeń SQL Server, umożliwiając w razie potrzeby dokupienie dodatkowych licencji CAL.

Dla klientów, którzy nie mogą określić liczby użytkowników lub potrzebują bardziej zaawansowanych funkcji bazodanowych (np. SQL Server Enterprise), dostępna jest także opcja licencjonowania na podstawie liczby rdzeni, oferująca pełną funkcjonalność SQL Server.

Licencjonowanie oparte na rdzeniach (Core-based Licensing) jest istotne w nowoczesnych środowiskach inżynierskich. Wdrożenia SOLIDWORKS PDM Professional i Manage wymagają dużej mocy obliczeniowej serwera, aby zapewnić maksymalną efektywność zespołu.

Czym jest licencjonowanie na rdzenie?

Licencjonowanie na rdzenie zapewnia klientom dokładniejszy pomiar mocy obliczeniowej oraz bardziej spójną metrykę licencjonowania. Ta precyzja jest niezależna od tego, czy Twoje rozwiązania są wdrażane:

• na fizycznych serwerach lokalnych,

• w środowiskach wirtualnych,

• w środowiskach chmurowych.

Poniższa tabela stanowi szybkie podsumowanie komercyjnych edycji SQL Server w kontekście ich wsparcia dla głównych modeli licencjonowania:

Należy pamiętać, że edycja Standard w modelu Server + CAL wymaga oddzielnego zakupu licencji CAL programu SQL Server. Ponieważ istnieje wiele zmiennych wpływających na wybór właściwego modelu licencjonowania SQL, zwłaszcza w przypadku planowania hostowania oprogramowania w środowisku wirtualnym i/lub chmurowym, skupmy się wyłącznie na wdrożeniach lokalnych.

Licencjonowanie Serwer + CAL

W modelu Serwer + CAL dla SQL Server Standard Edition klienci nabywają licencję serwera dla konkretnego serwera oraz licencję dostępu klienta (CAL) dla każdego urządzenia (CAL dla urządzenia) i/lub użytkownika (CAL dla użytkownika), który korzysta z SQL Server lub jego komponentów.

Warto zaznaczyć, że CAL nie jest samym oprogramowaniem, lecz licencją umożliwiającą użytkownikom i urządzeniom legalny dostęp do SQL Server.

Licencjonowanie oparte na rdzeniach

W modelu Per Core każdemu serwerowi, na którym działa SQL Server lub jego składniki (np. Reporting Services czy Integration Services), przypisuje się odpowiednią liczbę licencji na rdzeń.

Liczba potrzebnych licencji zależy od tego, czy klient licencjonuje serwer fizyczny na podstawie rdzeni fizycznych, czy wirtualne środowiska systemów operacyjnych (OSE).

W przeciwieństwie do modelu Serwer + CAL, licencjonowanie na rdzeń pozwala nieograniczonej liczbie użytkowników i urządzeń łączyć się z SQL Server, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz zapory sieciowej. Dzięki temu nie trzeba kupować dodatkowych licencji CAL.

Podstawowe pojęcia

• Serwer fizyczny – fizyczny system sprzętowy, na którym uruchamiane jest oprogramowanie serwerowe. Partycje sprzętowe lub moduły blade traktowane są jako oddzielne serwery.

• Rdzeń fizyczny – mniejsza jednostka przetwarzania w procesorze fizycznym. Procesory mogą mieć różną liczbę rdzeni, np. 2, 4, 6, 8 itd.

• Wirtualny rdzeń – wirtualna reprezentacja jednego lub więcej wątków sprzętowych.

• Wątek sprzętowy –  najmniejsza jednostka wykonawcza zarządzana przez system operacyjny, umożliwiająca równoległe przetwarzanie zapytań i operacji na bazach danych

• Fizyczne środowisko systemu operacyjnego (OSE) – system operacyjny działający bezpośrednio na fizycznym serwerze, obejmujący całą lub część instancji systemu operacyjnego.

Jak uzyskać licencję SQL Server w modelu licencjonowania na rdzeń?

Aby uruchamiać SQL Server w fizycznym środowisku OSE, należy objąć licencjami wszystkie rdzenie fizyczne znajdujące się w serwerze.

Warto pamiętać, że partycjonowanie programowe nie zmniejsza wymaganej liczby licencji na rdzenie – wyjątkiem jest sytuacja, gdy licencjonowane są wyłącznie konkretne maszyny wirtualne (VM).

Dodatkowo dla każdego fizycznego procesora obowiązuje minimum czterech licencji rdzeniowych.

Aby prawidłowo określić liczbę wymaganych licencji, należy:

1. Zliczyć wszystkie fizyczne rdzenie znajdujące się w serwerze.

2. Zakupić licencje na odpowiednią liczbę rdzeni. Licencje są sprzedawane w pakietach po 2 rdzenie, dlatego ostateczną liczbę pozycji zamówienia należy obliczyć, dzieląc wymaganą liczbę licencji rdzeniowych przez dwa.

Model Serwer + CAL

Co to oznacza w praktyce? W modelu Serwer + Klient (CAL) wymagania minimalne obejmują:

• 1 licencję serwerową,

• 1 licencję CAL przypisaną użytkownikowi lub urządzeniu.

Licencje CAL — w przeciwieństwie do licencji SOLIDWORKS PDM — nie są licencjami współdzielonymi. Oznacza to, że liczba potrzebnych CAL zależy bezpośrednio od liczby osobnych połączeń z bazą danych. Każdy użytkownik lub każde urządzenie łączące się z PDM musi mieć swoją własną licencję CAL.

Przykład 1:

Jeśli posiadasz:

• 2 stanowiska CAD Editor podłączone do 2 komputerów z SOLIDWORKS,

• pakiet 5 programów Viewer, z którego korzysta 10 osób,

to potrzebujesz:

• 1 licencji serwerowej,

• 12 licencji CAL użytkowników (2 użytkowników CAD + 10 użytkowników Viewer).

Jednak sytuacja zmienia się, gdy użytkownicy korzystają ze współdzielonych urządzeń.

Przykład 2 (z współdzieleniem urządzenia):

W tym samym scenariuszu, jeśli 4 osoby korzystają z jednego komputera (np. na hali produkcyjnej), wówczas potrzebne będą:

• 1 licencja serwerowa,

• 8 licencji CAL użytkowników,

• 1 licencja CAL urządzenia (dla współdzielonego komputera).

Z tego powodu model Serwer + CAL najlepiej sprawdza się w mniejszych instalacjach, gdzie liczba użytkowników jest stabilna, przewidywalna i nie przekracza ok. 30 osób. Powyżej tej skali licencjonowanie oparte na rdzeniach (minimum 4 rdzenie) zaczyna być bardziej opłacalne.

Pytania, które warto sobie zadać:

• Czy łączna liczba użytkowników systemu będzie większa niż liczba licencji PDM, którymi dysponujesz lub które planujesz kupić? Jeśli tak, ile osób będzie faktycznie łączyć się z PDM?

• Czy część użytkowników będzie korzystać z PDM poprzez współdzielone urządzenia? Jeśli tak: ile jest takich urządzeń i ilu użytkowników z nich korzysta?

Model Serwer × Rdzenie — kiedy ma sens?

Model Serwer + Rdzenie nie ogranicza dostępu na podstawie liczby połączeń, dlatego najlepiej sprawdza się w:

• większych wdrożeniach,

• środowiskach przetwarzających duże ilości danych,

• instalacjach, w których istnieje potrzeba zapewnienia dostępu również użytkownikom spoza firmy, np. poprzez klienta webowego.

Czym jest Software Assurance (SA) i jakie daje korzyści?

Software Assurance (SA) to program Microsoftu, który wspiera użytkowników w skutecznym zarządzaniu, wdrażaniu i eksploatacji SQL Server. Zakup SA wraz z licencją SQL Server otwiera dostęp do szeregu korzyści obejmujących aktualizacje, elastyczność wdrożeń, a także funkcje zwiększające bezpieczeństwo i niezawodność.

1. Korzystanie z chmury publicznej

Coraz więcej firm przenosi swoje systemy do chmury.

• Licencje SQL mogą być dostarczane w modelach SaaS (SAL) i SPLA.

• Przeniesienie istniejącej licencji SQL Server do chmury wymaga posiadania SA — bez tego migracja nie jest możliwa.

• Klienci przenoszący się z infrastruktury lokalnej na platformę Microsoft Azure mogą dzięki SA przenieść swój SQL Server na maszynę wirtualną Azure bez konieczności ponownego zakupu licencji lub wykupowania nowych baz danych w ramach Azure SQL.

2. Prawa do nowych wersji

SA zapewnia dostęp do aktualizacji i najnowszych wersji SQL Server bez dodatkowych kosztów. Dzięki temu użytkownicy mogą korzystać z najnowszej, wspieranej technologii, zyskując lepszą wydajność, bezpieczeństwo i nowe funkcjonalności.

3. Korzyści związane z odzyskiwaniem po awarii i przełączaniem awaryjnym

Aby uruchomić pasywną instancję SQL Server (np. na potrzeby disaster recovery), licencja SQL Server musi obejmować Software Assurance. Opcja ta umożliwia tworzenie środowisk zapasowych, które pozostają zgodne z zasadami licencjonowania Microsoft.

4. Równoważenie obciążenia i elastyczność przenoszenia licencji

Software Assurance znosi 90-dniowy limit przenoszenia licencji pomiędzy urządzeniami lub hostami.

• Bez SA (np. w SQL Server 2014) automatyczne równoważenie obciążenia w środowisku wirtualnym nie jest możliwe zgodnie z zasadami licencyjnymi.

• Dzięki SA można regularnie przenosić maszyny wirtualne między serwerami w celu optymalizacji wydajności — i nadal pozostawać w pełni zgodnym z licencją.

5. Oszczędności i bardziej elastyczne licencjonowanie

SA może obniżyć koszty licencjonowania oraz zwiększyć elastyczność planowania zasobów. Przykładowo, zamiast licencjonować cały serwer fizyczny, można — przy spełnieniu odpowiednich warunków — licencjonować pojedyncze maszyny wirtualne (VM). Często jest to rozwiązanie tańsze.

Czy mogę używać Azure SQL, Azure Managed Instance lub AWS RDS SQL przy wdrożeniu PDM w Azure?

Usługi Azure SQL Database, Azure SQL Managed Instance oraz AWS RDS SQL oparte są na tej samej bazie kodowej, co najnowsze stabilne wersje SQL Server. Oznacza to, że większość standardowych funkcji języka SQL, sposobów przetwarzania zapytań oraz mechanizmów zarządzania bazą danych działa w nich bardzo podobnie.

Mimo zgodności, nie są to te same produkty co lokalnie instalowany Microsoft SQL Server. SOLIDWORKS PDM wymaga funkcjonalności dostępnych tylko w pełnej wersji SQL Server.

W praktyce oznacza to, że:

• nie można utworzyć bazy PDM, ani

• pracować na bazie PDM przywróconej do Azure SQL, Azure Managed Instance lub AWS RDS SQL.