Jak stworzyć rysunek wykonawczy koła zębatego w SOLIDWORKS?

30 marca 2026 | Dawid Sanocki

Tworzenie rysunku technicznego koła zębatego wymaga połączenia precyzyjnego modelowania 3D z jasnym i kompletnym opisem wymiarowym — rysunek musi jednoznacznie przekazać wszystkie parametry koła zębatego niezbędne do produkcji i kontroli jakości. Warto wiedzieć jakie funkcje w programie SOLIDWORKS są najczęściej wykorzystywane przy tworzeniu tego typu dokumentacji technicznej (rysunku wykonawczego).

Jak stworzyć bryłę 3D wykorzystywaną w rysunku wykonawczym? – Ewolwenta koła zębatego

Proces przygotowania rysunku wykonawczego koła zębatego zaczyna się od zdefiniowania parametrów koła zębatego (liczba zębów, moduł normalny, kąt przyporu itp.) oraz dobrania odpowiednich narzędzi SOLIDWORKS. Duże znaczenie ma również rodzaj uzębienia komponentu – czy są to zęby proste, zęby skośne, czy też inny typ.

Koło zębate o zarysie ewolwentowym projektuje się zazwyczaj jako bryłę walcową z nacięciami tworzącymi zęby. W tym celu można wykorzystać globalny zestaw równań SOLIDWORKS do obliczenia kluczowych wymiarów (średnica podziałowa, średnica wierzchołkowa, średnica zasadnicza, średnica stóp), a następnie utworzyć krzywą opartą na wzorze ewolwenty koła zębatego i wyciągnąć bryły.

W celu przekazania szczegółowych informacji na temat wzoru ewolwenty oraz definicji parametrów w folderze Równania, odprowadzam do naszego artykułu: Jak stworzyć ewolwentę koła zębatego w SOLIDWORKS?


Jeśli mamy już poprawnie zdefiniowany zestaw równań SOLIDWORKS i kompletny model 3D koła zębatego, to możemy przejść do wykonania rysunku wykonawczego.

Jak przygotować rysunek wykonawczy w SOLIDWORKS – parametry początkowe

1. Przygotowanie arkusza i wstawianie widoków

Po sfinalizowaniu modelu koła zębatego zapisz plik (.sldprt) i utwórz nowy plik SOLIDWORKS typu Rysunek (.slddrw). Wybierz odpowiedni szablon i format kartki (np. ISO A3 lub A4) oraz skalę.

Jak stworzyć rysunek wykonawczy koła zębatego w SOLIDWORKS

W nowym rysunku (plik SOLIDWORKS) wybierz Wstaw > Widok rysunku > Model i wskaż nasz plik koła zębatego. Pojawi się domyślny widok – przód. Klikając prawym przyciskiem myszy na widok rysunku jesteśmy w stanie umieść następny widok rzutowania. Umieść widoki na arkuszu, tak aby pokazywały kształt zarysu oraz przekroje – często przydatny jest przekrój przez oś (diagram przekroju przez zęby), do tego należy wykorzystać funkcje Widok przekroju.

Jak stworzyć rysunek wykonawczy koła zębatego w SOLIDWORKS?

Często stosuje się uproszczenia w rysunku technicznym, a dokładne odwzorowywanie wszystkich zębów jest zbędne. W tym wypadku zastosowaliśmy pominięcia wystąpień zębów w części dokumentu SOLIDWORKS, dzięki czemu łatwiej będzie przedstawić podstawowe wymiary. Dodatkowo dodaliśmy widok przekroju względem pionowej osi koła zębatego. W zakładce szkic wybierz opcję dodania geometrii (linii, prostokąt itp.) jeśli wymaga tego rysunek.

Jak stworzyć rysunek wykonawczy koła zębatego w SOLIDWORKS?

2. Wymiarowanie i tolerowanie

Na rysunku (plik SOLIDWORKS) konieczne będzie wymiarowanie kluczowych charakterystyk koła zębatego. Użyj narzędzia Wymiar inteligentny (zaznacz ścianę lub krawędź) do oznaczenia średnic i odległości.

Jak stworzyć rysunek wykonawczy koła zębatego w SOLIDWORKS?

Wymiaruj m.in.: średnicę podziałową, średnicę wierzchołkową, średnicę zasadniczą i inne potrzebne wymiary. Jeśli wymaga tego rysunek dodaj za pomocą „Notatka”, „Wykończenie powierzchni”, „Tolerancja położenia i kształtu” wszelkie potrzebne parametry koła zębatego.

Jak stworzyć rysunek wykonawczy koła zębatego w SOLIDWORKS?

3. Dokumentacja parametrów uzębienia

Tabliczka parametrów koła zębatego – Zgodnie ze standardami rysunków technicznych, na rysunku koła zębatego powinna znaleźć się specjalna tabela lub ramka opisująca jego parametry koła zębatego (moduł, liczba zębów, kąt przyporu, kąt odwinięcia ewolwenty itp.).

W przeciwnym razie, wpisz ręcznie dane do osobnej tabelki. Tabela może znajdować się w legendzie rysunku lub w osobnym bloku tekstowym w pliku SOLIDWORKS. Jeśli posiadasz swoje parametry w Excelu to możesz w prosty sposób skopiować tabelę do rysunku technicznego za pomocą skrótów Ctrl+C i Ctrl+V.

Jak stworzyć rysunek wykonawczy koła zębatego w SOLIDWORKS?

4. Detale i finalizacja dokumentacji

W razie potrzeby dodaj dodatkowe widoki izometryczne lub szczegóły (np. fragment zęba w powiększeniu). Upewnij się, że każdy z widoków jest poprawnie opisany, a opis rysunku (tytuł, materiał, rysunek wykonał itp.) wypełniony. Wykorzystaj funkcję Pokaż właściwości modelu lub Model Items, aby automatycznie wstawić np. numer części pliku SOLIDWORKS.

Przeglądając rysunek techniczny, zwróć uwagę, czy spełnia on wymagania techniczne (zasady wymiarowania, zgodność z standardami). Po akceptacji wydruku / pliku DWG/DXF, plik SOLIDWORKS rysunku można udostępnić dalej. Plik SOLIDWORKS rysunku (.slddrw) zawiera wszystkie widoki i wymiary, a wymiarowane elementy mogą pochodzić bezpośrednio z modelu 3D.

Na koniec zapisz plik rysunku w formacie SOLIDWORKS Drawing (*.slddrw). Możesz także wyeksportować rysunek do pliku DWG lub PDF dla udostępnienia zespołowi produkcyjnemu. Plik SOLIDWORKS Drawing zawiera pełne powiązanie z modelem 3D (widoki oraz wymiary pochodzą z modelu), co gwarantuje spójność dokumentacji.

Tabelka parametrów koła zębatego

Na rysunku wykonawczym wg wymagań projektowych należy umieścić tabelkę parametrów koła zębatego. Zgodnie ze zwyczajem zawiera ona podstawowe dane konstrukcyjne:

  • Liczba zębów (z),
  • Moduł normalny (m),
  • Kąt przyporu (α),
  • Kąt odwinięcia ewolwenty (β – jeśli stosowany),
  • Ewentualna korekcja zęba (jeśli użyto korekcji),
  • Średnica podziałowa obliczona (d),
  • Średnica wierzchołkowa
  • Średnica stóp
  • inne istotne parametry do rysunku (np. szerokość mierzona, materiał, uwagi).

Zamieszczenie tabelki zapewnia pełną informację o projekcie: np. podaje, że z = 20, m = 3 mm, α = 20°, β = 25° (wartość teoretyczna) oraz wynikowe średnice. Dzięki temu przy ewentualnej zmianie parametrów (poprzez zestaw równań SOLIDWORKS czy bezpośrednią edycję) wszystkie elementy rysunku pozostaną spójne.

Uwagi końcowe do rysunku wykonawczego w SOLIDWORKS

Przy tworzeniu rysunku wykonawczego koła zębatego kluczowa jest dokładność wymiarowania oraz zaznaczenie wszystkich parametrów konstrukcyjnych. Schemat tworzenia rysunku może się różnić ze względu na konstrukcje koła zębatego (zęby proste, ewolwenta itp.) i wymagania projektowe.

Użycie zestawu równań SOLIDWORKS pozwala na łatwe dostosowanie projektu (zmiana modułu, liczby zębów, kąta) bez konieczności ręcznego przeliczania. Dzięki temu rysunek jest spójny z modelem 3D i zawiera wszystkie istotne informacje o kole zębatym, gotowe do produkcji.

Szkolenia SOLIDWORKS – Rysunki

Podsumowując, dobrze przygotowany rysunek wykonawczy koła zębatego łączy model 3D z kompletnym opisem wymiarowym. Kluczowe są: oznaczenie wszystkich średnic (podziałowej, wierzchołkowej, stóp) oraz parametrów modułu, zębów prostych, kąta itd.

Tablica parametrów pozwala na szybkie zweryfikowanie danych (liczby zębów, modułu, kąta itp.) bez potrzeby ponownego liczenia. Dzięki użyciu zestawu równań SOLIDWORKS zmiana np. liczby zębów czy modułu automatycznie zaktualizuje wymiary w modelu i na rysunku 2D. Ostatecznie rysunek techniczny wraz z modelem 3D powinien jednoznacznie określać konstrukcję koła zębatego i jego parametry, co jest niezbędne do poprawnej produkcji i kontroli jakości.

Zapraszam do udziału w szkoleniu SOLIDWORKS – Rysunki, podczas którego zdobędziesz praktyczne umiejętności tworzenia dokumentacji technicznej (rysunków wykonawczych) na najwyższym poziomie. To doskonała okazja, aby w krótkim czasie opanować narzędzia niezbędne do profesjonalnego przygotowania rysunków. Co więcej, możesz zwiększyć swoją efektywność w codziennej pracy projektowej.

Potrzebujesz pomocy z oprogramowaniem SOLIDWORKS?

Potrzebujesz pomocy z SOLIDWORKS? Skontaktuj się z nami — pomożemy rozwiązać problem, doradzimy przy rysunku technicznym lub poprowadzimy przez trudniejsze funkcje programu.

Zajrzałeś do naszego ostatniego artykułu, w którym dowiesz się, jak edytować definicję arkusza blachy – grubość, naddatek materiału oraz głębokości wycięcia?

Masz pytania dotyczące szkolenia lub chcesz dowiedzieć się więcej o naszej ofercie? Skontaktuj się z nami – chętnie doradzimy najlepsze rozwiązanie i pomożemy wybrać kurs idealnie dopasowany do Twoich potrzeb.

Napisane przez: Dawid Sanocki

Application Engineer CAD/PLM

Moją misją jest upewnienie się, że Twój komputer nie krzyczy z frustracji, tylko pracuje na Twój zysk.... Czytaj więcej

Polecane artykuły

Zobacz pozostałe artykuły

Udostępnij ten artykuł